Spis treści
Według różnych statystyk, wady zgryzu o różnym stopniu nasilenia mogą dotyczyć nawet 80% dzieci. Bez względu na przyczynę wady, jej rodzaj i zaawansowanie, nieprawidłowości w obrębie zgryzu u dzieci trzeba leczyć. Wśród wielu metod leczenia ortodontycznego, komfortem użytkowania i skutecznością działania wyróżnia się aparat ortodontyczny Invisalign.
Dokładne oszacowanie odsetka dzieci w Polsce borykających się z wadami zgryzu jest trudne, ponieważ wiele z nich nigdy nie trafia do ortodonty, co niestety odbija się na ich późniejszym życiu. Nieleczone wady zgryzu są nie tylko problemem estetycznym, ale także zdrowotnym. Nieprawidłowo ułożone w łuku zęby szybciej się ścierają i kruszą, mogą pękać, trudniej jest też zachować ich higienę, co zwiększa ryzyko rozwoju próchnicy oraz paradontozy. Nieleczone wady zgryzu mogą powodować bóle w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych, przewlekłe migreny, bóle szyi oraz karku, a nawet asymetria twarzy bywa ich konsekwencją w dorosłym życiu.
Skąd biorą się wady zgryzu u dzieci?
Przyczyny rozwoju wady zgryzu u dzieci są różne. Część z nich ma charakter wrodzony, co oznacza, że rozwijają się one już na etapie życia płodowego dziecka. Większość wad zgryzu u dzieci jest jednak spowodowana rozmaitymi czynnikami zewnętrznymi, takimi jak:
- zaburzenia oddychania przez nos, na przykład na skutek przerośniętych migdałków albo krzywej przegrody nosowej (gdy dziecko oddycha głównie ustami),
- zbyt długie podawanie dziecku smoczka, co powoduje przerost mięśni okolic żuchwy, a w konsekwencji nieprawidłowe ułożenie zębów w łuku,
- zbyt długie podawanie dziecku pokarmów o konsystencji płynnej i papkowatej, co niekorzystnie wpływa na rozwój zębów,
- szkodliwe nawyki, takie jak ssanie kciuka, obgryzania paznokci albo podgryzanie kredek podczas kolorowania,
- długotrwałe ssanie smoczka uspokajającego po trzecim roku życia,
- urazy mechaniczne związane z upadkami i uderzeniami w okolicy twarzy.
Im wcześniej rodzic wychwyci niepokojące sygnały, tym łatwiej zatrzymać proces pogłębiania się wady. Warto zwrócić uwagę także na takie objawy jak chrapanie, seplenienie, zgrzytanie zębami podczas snu czy trudności z odgryzaniem twardszych pokarmów. Każdy z tych symptomów może wskazywać na potrzebę leczenia ortodontycznego.
Kiedy pierwsza wizyta u ortodonty?
Specjaliści zalecają, aby pierwsza wizyta u ortodonty miała miejsce około szóstego lub siódmego roku życia. Pozwala to na wczesne wykrycie oraz korekcję wad zgryzu w okresie, gdy kości szczęki oraz żuchwy są jeszcze bardzo plastyczne. Ortodonta dziecięcy podczas takiej konsultacji ocenia etap rozwoju uzębienia, sposób oddychania, ustawienie języka oraz pierwsze sygnały wskazujące na nieprawidłowy zgryz.
Wczesna interwencja ortodontyczna jest często mniej kosztowna oraz bardziej komfortowa dla małego pacjenta niż leczenie rozpoczęte w późniejszym wieku. Kości dziecka są bardziej plastyczne niż u dorosłego, co pozwala na szybsze oraz mniej inwazyjne efekty leczenia ortodontycznego. Wczesne leczenie ortodontyczne potrafi również zapobiec poważniejszym problemom w przyszłości, dlatego nie warto z nim zwlekać do momentu, gdy większość zębów stałych będzie już ustawiona w swoim miejscu.
Rodzaje aparatów ortodontycznych dla dzieci
Aparaty ortodontyczne dla dzieci dzielą się na ruchome oraz stałe, a wybór konkretnego rozwiązania zależy od wieku dziecka, etapu rozwoju uzębienia oraz rodzaju wady. Coraz częściej stosuje się również nakładki ortodontyczne, takie jak Invisalign.
Aparat ortodontyczny ruchomy
Ruchome aparaty, znane również jako aparaty wyjmowane, składają się z akrylowej płytki oraz metalowych elementów, które pozwalają na korekcję zgryzu i wspierają prawidłowy rozwój szczęki. Stosuje się je głównie u młodszych dzieci, najczęściej w wieku siedmiu do dwunastu lat, gdy w jamie ustnej obecne są zarówno zęby mleczne, jak i pierwsze zęby stałe.
W przypadku aparatów ruchomych skuteczność zależy w dużej mierze od współpracy małego pacjenta. Na efekty wpływa to, czy dziecko nosi aparat przez zalecaną liczbę godzin, zwykle od dwunastu do szesnastu na dobę. Ruchome aparaty mają jednak istotną zaletę. Można je zdjąć na czas mycia zębów oraz posiłków, dzięki czemu znacznie łatwiej dbać o higienę jamy ustnej.
Aparat stały
Aparat stały zakłada się zazwyczaj po wyrżnięciu wszystkich zębów stałych, najczęściej między jedenastym a piętnastym rokiem życia. Składa się on z zamków mocowanych do zębów oraz drucianych łuków, które działają na zęby przez dwadzieścia cztery godziny na dobę. Pozwala to na precyzyjne przesuwanie zębów, dlatego aparat stały jest najskuteczniejszy w przypadku zaawansowanych wad zgryzu, takich jak zgryz krzyżowy czy zgryz otwarty.
W przypadku aparatów stałych wymagana jest bardzo skrupulatna higiena wokół zamków. Dzieci muszą używać specjalnych szczoteczek międzyzębowych oraz dokładnie czyścić zęby po każdym posiłku, aby uniknąć próchnicy oraz odwapnień szkliwa. Dostępna jest również wersja zwana „aparat estetyczny”, w której zamki wykonane są z porcelany lub kompozytu w kolorze zębów. Tego typu aparaty są zauważalnie mniej widoczne niż klasyczne metalowe, choć ich cena bywa wyższa.
Aparaty czynnościowe
Aparaty ortodontyczne mogą być również podzielone na aparaty czynnościowe oraz aparaty nakładkowe. Aparaty czynnościowe wpływają na pozycję żuchwy oraz rozwój mięśni twarzy, dlatego sprawdzają się szczególnie u dzieci w fazie intensywnego wzrostu szczęki. Z kolei aparaty nakładkowe to przezroczyste szyny stosowane głównie u młodzieży oraz dorosłych, czyli właśnie system Invisalign.
Aparat ortodontyczny Invisalign
Jak już wspomniano, wiele dzieci z wadami zgryzu nigdy nie trafia do ortodonty. Niestety wady zgryzu wciąż bywają bagatelizowane i w konsekwencji pozostają nieleczone. Z drugiej strony młodzi pacjenci, którzy już pojawiają się w gabinecie ortodontycznym, bardzo negatywnie podchodzą do planów leczenia. Wynika to z tego, że leczenie kojarzy się im z długotrwałym noszeniem niezbyt ładnego, widocznego na pierwszy rzut oka aparatu, który bywa niewygodny oraz bywa obiektem drwin rówieśników.
Na szczęście z niechęcią młodych pacjentów do leczenia ortodontycznego można sobie poradzić, przedstawiając im najnowocześniejszą alternatywę tradycyjnych aparatów, czyli aparat ortodontyczny Invisalign. Nie posiada on żadnych metalowych łuków, klamer czy drucików. Jest to rodzaj nakładek na zęby, wykonanych z przezroczystego, praktycznie niewidocznego gołym okiem tworzywa. Jest o wiele wygodniejszy w użytkowaniu, można go zdjąć przed jedzeniem albo przed umyciem zębów, a po kilku dniach nawet najmłodsi pacjenci w pełni przyzwyczajają się do obecności nakładek w jamie ustnej.
Aparat ortodontyczny Invisalign to doskonałe rozwiązanie zarówno dla małych dzieci, jak i nastolatków. Małym dzieciom w trakcie leczenia trudność sprawia zwłaszcza jedzenie oraz mycie zębów podczas użytkowania aparatu, stąd bardzo częsty problem rozwijającej się wówczas próchnicy wtórnej. Jak już wspomniano, aparat ortodontyczny Invisalign można zdjąć przed jedzeniem oraz myciem zębów, co eliminuje te problemy. Dla nastolatków z kolei kluczową sprawą jest estetyka, a tradycyjny aparat, zwłaszcza metalowy, do estetycznych na pewno nie należy. Nakładki Invisalign są przezroczyste, właściwie niewidoczne i można je zdjąć na przykład przed zrobieniem selfie z grupą rówieśników.
Higiena oraz pielęgnacja aparatu ortodontycznego
Niezależnie od tego, jaki aparat ostatecznie wybierze ortodonta, dbanie o codzienną higienę ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia. Aparat ortodontyczny należy czyścić codziennie, najlepiej rano i wieczorem, używając letniej wody oraz miękkiej szczoteczki. Gorąca woda mogłaby zdeformować elementy aparatu, dlatego trzeba jej zdecydowanie unikać.
W przypadku aparatów ruchomych oraz nakładek Invisalign obowiązuje kilka podstawowych zasad:
- dzieci powinny zdejmować aparat przed jedzeniem,
- po każdym posiłku należy dokładnie umyć zęby, zanim ponownie założy się aparat,
- aparat ruchomy dla dzieci powinien być przechowywany wyłącznie w specjalnym pudełku, co chroni go przed zniszczeniem oraz zanieczyszczeniem,
- raz w tygodniu warto użyć dedykowanych tabletek czyszczących do nakładek lub płytek,
- aparat nie powinien mieć styczności z chemikaliami, takimi jak płyny do mycia naczyń.
W przypadku aparatów stałych higiena wymaga większego zaangażowania. Polecane są szczoteczki ortodontyczne, irygatory oraz nitka dentystyczna z usztywnioną końcówką. Regularne wizyty kontrolne u ortodonty oraz higienistki stomatologicznej pozwalają wcześnie wychwycić ewentualne problemy.
Ile kosztuje aparat ortodontyczny dla dziecka?
Cena aparatu ortodontycznego dla dzieci zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj oraz zakres koniecznego leczenia, wybór aparatu, lokalizacja gabinetu ortodontycznego oraz doświadczenie konkretnego lekarza. Orientacyjnie można przyjąć poniższe widełki cenowe.
- Koszt aparatu ruchomego dla dzieci wynosi średnio od 800 do 1500 zł.
- Cena aparatu stałego to zazwyczaj 1800 do 5500 zł oraz więcej, w zależności od potrzeb pacjenta.
- Aparat estetyczny z porcelanowymi zamkami kosztuje zwykle dwukrotnie więcej niż klasyczny metalowy.
- Leczenie nakładkami Invisalign w wersji First lub Teen to wydatek rzędu 10 000 do 16 500 zł.
Warto pamiętać, że część kosztów leczenia ortodontycznego może być pokryta przez NFZ. Refundacji podlegają aparaty ortodontyczne dla dzieci oraz młodzieży do trzynastego roku życia, ale tylko w określonych przypadkach oraz wyłącznie w wersji ruchomej. Wszelkie pozostałe formy leczenia, w tym aparat stały i nakładki Invisalign, finansowane są ze środków własnych rodziców.
Nasza klinika Baltic Ortho Clinic, oferuje możliwość rozłożenia płatności na dogodne raty. Dzięki temu rodzice mogą zdecydować się na najwygodniejsze dla dziecka rozwiązanie bez konieczności jednorazowego ponoszenia całego wydatku.
Wizyty kontrolne, czyli klucz do sukcesu
Regularne wizyty kontrolne u ortodonty są kluczowe dla skuteczności leczenia ortodontycznego. Pozwalają one na monitorowanie postępów oraz wprowadzanie niezbędnych korekt na bieżąco. W przypadku tradycyjnego aparatu stałego wizyty odbywają się zazwyczaj co cztery do sześciu tygodni. W terapii nakładkami Invisalign rzadziej, co dwa lub trzy miesiące.
Każda wizyta służy kilku celom:
- ocenie postępów leczenia,
- ewentualnej wymianie elementów aparatu,
- omówieniu zaleceniami ortodonty oraz odpowiedzi na pytania dziecka i rodzica,
- sprawdzeniu stanu higieny jamy ustnej,
- wprowadzeniu drobnych korekt w planie leczenia.
Po zakończeniu leczenia konieczne jest noszenie urządzenia stabilizującego, czyli aparat retencyjny. Może on mieć formę cienkiego drucika przyklejonego od strony językowej zębów albo przezroczystej nakładki noszonej głównie nocą. Bez retencji zęby mogą wracać do pierwotnego ustawienia, dlatego ten etap traktuje się równie poważnie, co samo aktywne leczenie.
Co przed założeniem aparatu?
Przed założeniem aparatu zęby dziecka muszą być całkowicie zdrowe oraz wyleczone z próchnicy. To absolutna podstawa, ponieważ ewentualne ubytki pod zamkami mogą prowadzić do rozległego uszkodzenia szkliwa. Decyzję o leczeniu podejmuje specjalista po dokładnej analizie stanu jamy ustnej, sposobu oddychania, zdjęć rentgenowskich oraz modeli zębów.
Jak już wspomnieliśmy, aparat warto rozważyć, jeśli zaobserwujesz:
- oddychanie przez usta zamiast przez nos,
- chrapanie podczas snu,
- seplenienie oraz inne wady wymowy,
- zgrzytanie zębami,
- trudności z gryzieniem oraz odgryzaniem,
- nawracające bóle głowy bez wyraźnej przyczyny,
- wyraźnie krzywe zęby.
Leczenie ortodontyczne często eliminuje także wady wymowy wynikające ze złego ustawienia zębów, dlatego warto skonsultować się z ortodontą szczególnie wtedy, gdy logopeda zaleca dodatkową diagnostykę.
Dlaczego warto zdecydować się na Invisalign u dziecka?
Aparat ortodontyczny Invisalign to wygodne, estetyczne oraz skuteczne rozwiązanie dla dzieci oraz młodzieży z różnymi wadami zgryzu. W porównaniu z tradycyjnymi aparatami stałymi oferuje on:
- pełną przezroczystość, dzięki której nakładki są praktycznie niewidoczne,
- możliwość zdejmowania na czas posiłków oraz mycia zębów,
- mniejsze ryzyko otarć błony śluzowej w jamie ustnej,
- krótszy całkowity czas leczenia, nawet o połowę,
- rzadsze wizyty kontrolne, co stanowi udogodnienie dla rodziców,
- większą motywację dziecka do dbania o zęby oraz noszenia aparatu,
- ładniejszy uśmiech w trakcie leczenia, a nie dopiero po jego zakończeniu.
U Twojego dziecka zdiagnozowano wadę zgryzu? Masz problem z przekonaniem nastolatka do podjęcia leczenia ortodontycznego? Zgłoś się do Baltic Ortho Clinic! Ty oraz Twoje dziecko zobaczycie, jak komfortowe, estetyczne i skuteczne może być leczenie aparatem ortodontycznym Invisalign. Zapraszamy na konsultacje.
Najczęściej zadawane pytania
W jakim wieku najlepiej założyć dziecku aparat?
Wszystko zależy od rodzaju oraz nasilenia wady. Pierwsza konsultacja powinna odbyć się około siódmego roku życia. Aparaty ruchome zakłada się zwykle między siódmym a dwunastym rokiem życia, a aparaty stałe oraz nakładki Invisalign po wyrżnięciu większości zębów stałych.
Czy noszenie aparatu boli?
Po założeniu nowego aparatu dziecko może odczuwać delikatne uczucie ucisku przez kilka dni. W przypadku aparatów stałych mogą pojawić się drobne otarcia błony śluzowej. Nakładki Invisalign są pod tym względem znacznie bardziej komfortowe, ponieważ nie mają ostrych elementów.
Czy aparat wpływa na wymowę?
Na początku tak. Dziecko musi się przyzwyczaić do obecności aparatu w jamie ustnej. Zazwyczaj po jednym lub dwóch tygodniach mowa wraca do normy.
Czy dziecko może uprawiać sport w aparacie?
Tak, jednak przy sportach kontaktowych zaleca się stosowanie ochraniacza na zęby. Nakładki Invisalign można dodatkowo zdjąć na czas treningu.
Ile czasu dziennie dziecko musi nosić aparat?
W przypadku aparatów ruchomych zwykle od dwunastu do szesnastu godzin. Nakładki Invisalign nosi się około dwudziestu dwóch godzin na dobę, zdejmując je jedynie na czas posiłków oraz mycia zębów.
Co się stanie, jeśli dziecko nie będzie nosić aparatu zgodnie z zaleceniami?
Wówczas oczekiwane efekty mogą się nie pojawić lub leczenie wyraźnie się przedłuży. Dlatego tak istotna jest motywacja oraz wsparcie rodziców.
